Przewijasz media społecznościowe i widzisz prostą, wciągającą minigrę z bohaterem, skarbem i ucieczką. Pobierasz aplikację, a po pięciu minutach okazuje się, że gra wcale nie jest taka prosta. Zarządzasz zamkiem, czekasz 4 godziny na postawienie tartaku i jesteś zachęcany do zakupu "Pakietu Startowego za 4,99 zł". Co tu się stało? Wpadłeś w pułapkę marketingu, którego korzenie sięgają czasów FarmVille na Facebooku.
Pamiętasz wysyłanie znajomym "energii" lub "plonów" na Facebooku albo kupowanie wirtualnych prezentów i waluty w grach na Naszej Klasie? Już ponad dekadę temu producenci gier odkryli tzw. gratyfikację mikrotransakcji. Mechanizm od lat pozostaje ten sam, zmieniła się tylko oprawa. Na początku przeżywasz zachwyt. Gra daje Ci wszystko za darmo, poziomy przechodzą się same, a wirtualna waluta sypie strumieniami.
Reklama versus rzeczywistość
Po kilku dniach czas budowy budynków wydłuża się z minuty do 24 godzin, a przeciwnicy stają się zbyt silni. Producent stawia barierę nie do przeskoczenia. Płać, albo stoisz w miejscu. To nie przypadek. To sprytny system przygotowany przez specjalistów. Nie tylko programistów czy marketerów, ale również psychologów i analityków. Pułapka, z której nie ma prostego wyjścia .
Dlaczego o tym pisze? Bo jestem bombardowany grywalnymi reklamami, które nie mają nic wspólnego z ostatecznym produktem. Oczywiście nie jest on zły, ale kiedy w trakcie reklamy przesuwasz palcem po ekranie, biorąc udział w prostej minigrze - masz wrażenie, że produkt końcowy będzie podobny. Ostatecznie okazuje się, że jest to rozbudowana gra RPG, która pochłania na godziny. Nie coś, co uruchomisz czekając w kolejce do lekarza. Dobrym przykładem jest Hero Wars.
To w rzeczywistości auto-battler RPG 2D. Gracz tworzy 5-osobową drużynę bohaterów, która automatycznie walczy z falami wrogów. Rola gracza ogranicza się do klikania ikon umiejętności, gdy naładuje się pasek energii (w trybie "auto" gra robi to sama). Minigry z reklam pojawiają się jedynie na pierwszych kilku poziomach jako krótki przerywnik, po czym znikają niemal całkowicie. To jak film, w którym mamy minimalny wpływ na poczynania bohatera. Film napakowany dopaminowymi zastrzykami, bo na ekranie dzieje się dużo. To dobry "zabijacz" czasu. Nasz mózg nie musi myśleć. Wystarczy kilka kliknięć palcem, a wszystko robi się samo. Wpadamy w nurt automatycznego klikania, a chwilę później w mechanikę zakupową.
To naprawdę sprytny, który uczy nas nawyków. Po tym jak dostawaliśmy wszystko za darmo, pod podobnymi przyciskami pojawia się sklep, w którym doładowujemy wirtualną walutę, ale już za prawdziwe pieniądze. Jeśli działamy świadomie jest ok, ale dla nieświadomych dzieci może być to niebezpieczne, uzależniające narzędzie i finansowa studnia bez dna.
Jak to działają i jak się bronić
Twórcy gier wykorzystują sprytne zabiegi psychologiczne, które mają skłonić nas do wydawania pieniędzy. Tworzą sztuczną presję czasu poprzez wyskakujące okienka z „promocjami - 80%”. Stosują wirtualne waluty (np. diamenty czy kryształy), by ukryć realny koszt zakupów i uśpić naszą ostrożność. Z czasem dołącza do tego efekt, że gdy zainwestujemy w grę czas i pierwsze kilka złotych, trudniej nam ją porzucić. W ten sposób wpadamy w pętlę kolejnych mikropłatności.
Jeżeli chcecie bronić się przed takimi niepotrzebnymi wydatkami warto zająć się płatnościami mobilnymi. Jak? Wystarczy zablokować lub ustawić niski limit na zakupy wewnątrz aplikacji zakupowej lub bezpośrednio w Mój Orange, jeżeli płacisz za pomocą funkcji "Płać z Orange". Warto także zabezpieczyć metody płatności przypisane do kont Google Play czy App Store. Jeśli z urządzeń korzystają najmłodsi, absolutną podstawą jest włączenie obowiązkowej autoryzacji biometrycznej lub wpisania PIN-u przed każdą transakcją, co zapobiegnie przypadkowemu kliknięciu przez dziecko płatnej opcji.
Świetną praktyką, któą znam z doświadczenia jest zasada 24 godzin. Gdy pojawia się nagła pokusa zakupu „okazyjnego super pakietu”, najlepiej po prostu odłożyć telefon na jeden dzień. W zdecydowanej większości przypadków emocje opadają i zauważamy, że wirtualny przedmiot wcale nie był nam potrzebny do dobrej zabawy.
Jeżeli szukacie czystej rozgrywki całkowicie pozbawionej agresywnych reklam i ciągłych mikropłatności, warto rozejrzeć się za alternatywnymi modelami. Doskonale sprawdzają się subskrypcje Google Play Pass i Apple Arcade, a także klasyczne, jednorazowo płatne gry premium. Dają one gwarancję pełnej, dopracowanej zabawy bez ukrytych haczyków. To proste, bezpieczne praktyki, które ograniczają niepotrzebne wydatki.