Jestem tak doświadczony, że pamiętam czasy, gdy na pececie instalowało się MKS Vira z dyskietek. Potem raz na jakiś czas przychodziły kolejne dyskietki z aktualizacją sygnatur i tak się żyło. A teraz? Mamy wielogigabitowe łącza internetowe, po sieci 5G możemy mieć download ponad 1 Gb/s, a komputery zastępują smartfony o niewyobrażalnej za czasów dyskietek mocy obliczeniowej. A antywirus? Co z nim?
TL;DR - generalnie nie trzeba, przy zachowaniu pewnych warunków. A jak masz ochotę czytać dalej, to śpieszę wyjaśnić. I od razu zaznaczę, że to zdecydowanie moja prywatna opinia i spojrzenie na temat: antywirus na telefonie.
Antywirus, czyli zdrowy rozsądek
Czy na Androida istnieją wirusy? Tak, zdecydowanie. Polecam lekturę Krajobrazów Zagrożeń autorstwa zespołu CTI CERT Orange Polska, czasami nawet na mojej głowie resztki włosów stają dęba, gdy czytam, co to potrafi np. opisywany przez Irka Tarnowskiego SpyRat. To akurat zaawansowane oprogramowanie szpiegowskie, a w sieci funkcjonują nie tylko wyrafinowane narzędzia. Nie trzeba daleko szukać, by poczytać o tzw. bankerach na urządzenia mobilne, przejmujących poświadczenia logowania do naszych absolutnie legitnych aplikacji bankowych. Co łączy te dwie - i parę innych - grupy? Takich programów nie znajdziesz w oficjalnych sklepach głównych systemów operacyjnych Google Play i AppStore.
Dlatego znaczna większość użytkowników smartfonów, instalujących wyłącznie aplikacje z oficjalnych sklepów, nie łamiąca zabezpieczeń swoich urządzeń i nie igrający z ogniem przełączając przełącznik "instaluj z nieznanych źródeł" nie potrzebuje wpisywać w Google Play czy AppStore słowa "antywirus". O to, by na ich telefony nie trafił złośliwy kod opiekują się mechanizmy bezpieczeństwa dbające o czystość sklepów producentów systemów operacyjnych.
Zainteresowała Cię nowa aplikacja? Zwróć uwagę na kilka istotnych rzeczy.
- Przyjrzyj się aplikacji przed instalacją!
- Spójrz ile ma pobrań, jakie ma oceny. Jeśli coś jest nie tak - poczytaj opinie innych użytkowników.
- Sprawdź jakich uprawnień wymaga aplikacja.
- Jeśli wymaga wrażliwych (SMS-y, rozmowy telefoniczne, ruch sieciowy) - upewnij się, czy naprawdę potrzebujesz ją instalować?
Generalnie - instaluj aplikacje od sprawdzonych deweloperów, z dużą liczbą pobrań i dobrymi ocenami. Dlaczego to ważne? Na stronie CERT Orange Polska opisywaliśmy przykład aplikacji, która w rozumieniu kodu nie była złośliwa - za to kierowała użytkowników za pomocą sprytnych komunikatów push na zewnętrzne strony, a dalej działał socjotechniczny mechanizm wyłudzania pieniędzy.
Nie wchodź na grząskie wody
We wspominanej na wstępie internetowej prehistorii to zły "haker" musiał podstępnie zainstalować wirusa na komputerze ofiary. Dzisiaj sytuacja wygląda inaczej. To my z radością i nieświadomością instalujemy na naszych urządzeniach "specjalne aplikacje do inwestycji", czy "aktualizację WhatsAppa". I faktycznie antywirus na telefonie aplikację zewnętrzną faktycznie przeskanuje, to w przypadku instalacji ze Sklepu Play nie ma do nich dostępu.
Od przeszło dekady edukuję wszystkie grupy wiekowe o zagrożeniach w sieci. Na pytanie:
Czy potrzebny jest antywirus na telefonie?
zawsze odpowiadam:
Potrzebny jest zdrowy rozsądek.
Jeśli wchodzisz w ciemności bez latarki na błotnisty teren - nie zdziw się jeśli zaczniesz zapadać się w bagno. A jeśli kusi Cię chodzenie po bagnie to rób to z pełną wiedzą i świadomością. Załóż wodery, weź latarkę, licz się z tym, że ruszą na Ciebie dzikie zwierzęta. Ale jeśli nie masz tej wiedzy - nie eksperymentuj.
- Instaluj aplikacje tylko z oficjalnych sklepów.
- Nie instaluj aplikacji, które mają mało ocen lub są one niskie.
- Jeśli ktoś przez telefon/mailem próbuje przekonać Cię do instalacji czegoś spoza sklepu - pozdrów go ciepłym słowem i rozłącz się.
Android, najpopularniejszy obecnie system operacyjny, przez 17 lat istnienia niesamowicie wyewoluował. Początki to był istny dziki zachód. Teraz krok po kroku, edycja po edycji, "wolność" w kontekście potencjalnych ryzyk bezpieczeństwa jest coraz bardziej ograniczana. Tak więc: antywirus? A może:
- zdrowy rozsądek;
- regularne aktualizacje systemu operacyjnego na telefonie gdy tylko się pojawią;
- rozważenie zmiany telefonu jeśli przestanie wspierać aktualizacje;
- korzystanie z najnowszych wersji aplikacji.
Wybór należy do Ciebie.