Młodzi ludzie nie nabywają umiejętności cyfrowych tylko dlatego, że dorastają w otoczeniu ekranów. Na ich funkcjonowanie wpływa to, co robią online, jakie treści konsumują oraz czy podejmują zachowania ryzykowne. 65% 10–16 latków deklaruje, że nie wie, jak rozwój sztucznej inteligencji wpłynie na ich przyszłe życie. To wstępne wyniki badania EU Kids Online 2026, które ukaże się w kwietniu. Fundacja Orange jest partnerem raportu.
Raport EU Kids Online 2026 to trzecia edycja badań prowadzonych w ramach międzynarodowej sieci badawczej, powstałej 2006 roku. Na poziomie europejskim obejmuje wyniki prawie 28 000 młodych ludzi z 17 krajów. Polska edycja objęła reprezentatywną próbę 1 502 uczniów i uczennic w wieku 10-16 lat. Badanie zostało przeprowadzone pod kierownictwem dr hab. Jacka Pyżalskiego prof. Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, dr hab. Piotra Plichtę z Uniwersytetu Wrocławskiego oraz dr hab. Łukasza Tomczyka z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Pełny raport ukaże się w kwietniu.
Wiedza i deklaracje
Chociaż znaczna część badanych deklaruje wysoką pewność w zakresie swoich umiejętności cyfrowych, przeczą temu wyniki testów wiedzy. Młodzi ludzie rozumieją mechanizmy funkcjonowania internetu na niskim poziomie np. 32,3% badanych uważa, że pierwszy wynik wyszukiwania w internecie zawsze jest najlepszym źródłem informacji, 51% nie jest w tym temacie pewna. Jak mówi prof. Jacek Pyżalski - Wyniki potwierdzają, że samo dorastanie w środowisku cyfrowym nie prowadzi automatycznie do nabycia umiejętności dotyczących rozumienia procesów informacyjnych, a powszechne przekonanie o „naturalnych” umiejętnościach cyfrowych młodego pokolenia nie znajduje potwierdzenia w badaniach.
Młodzież deklaruje, że internetu używa głównie do komunikacji oraz aktywności rozrywkowych[1]. Najczęściej są to rozmowy z przyjaciółmi (49,1%) i słuchanie muzyki (41,5%). Kolejna popularna aktywność to oglądanie filmów w mediach społecznościowych (29,9%) oraz oglądanie seriali i filmów na platformach streamingowych lub YouTube (21,2%). Znacznie mniejszy odsetek wskazuje, że do sieci zagląda, by się uczyć, tworzyć własne treści, poszukiwać informacji o zdrowiu, czy do aktywności obywatelskiej, co wskazuje raczej na bierną konsumpcję treści niż jej kreowanie oraz świadome selekcjonowanie.
Sztuczna inteligencją okiem młodych
Z narzędzi sztucznej inteligencji (AI) korzysta 8 na 10 badanych uczniów i uczennic. Zasadniczo AI pełni dla nich rolę narzędzia doraźnego, wykorzystywanego do pojedynczych, wybranych aktywności takich jak: pisanie i streszczanie tekstów szkolnych, radzenie się, co oglądać, słuchać lub kupić. Zdecydowanie rzadziej do tworzenia obrazów. Większość respondentów (65%) deklarowała, że nie wie lub nie ma opinii, jak sztuczna inteligencja wpłynie na ich przyszłe życie. Wysoki odsetek takich odpowiedzi w opinii badaczy sugeruje, że sztuczna inteligencja postrzegana jest raczej jako technologia słabo rozpoznana i niewystarczająco „oswojona” przez młodych ludzi.
Pełen obraz młodych w internecie
Pełny raport z badań EU Kids Online 2026 zostanie opublikowany na początku kwietnia. Znajdzie się w nim m.in. samoocena umiejętności cyfrowych i wiedza o świecie online, informacje czy i gdzie młode osoby szukają wsparcia, co różni chłopców i dziewczynki w korzystaniu ze sztucznej inteligencji oraz w jaki sposób z internetu korzystają dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.
Jak mówi Anna Kowali-Mizgalska, prezeska Fundacji Orange – Raport daje nam możliwość przyjrzenia się młodym w internecie w sposób niezwykle szeroki i wnikliwy, a to, co charakterystyczne dla tej inicjatywy to fakt, że badacze wskazują zarówno na szanse, jak i ryzyka związane z wykorzystaniem technologii cyfrowych przez młodych ludzi. Dzięki temu nie zawężamy pola widzenia jedynie do deficytów i możemy wspierać i rozwijać to, co młodym służy – podsumowuje.
O badaniu EU Kids Online
Badanie zostało przeprowadzone w całości w ramach sieci EU Kids Online (EUKO) – międzynarodowej sieci badawczej zajmującej się analizą szans, zagrożeń oraz bezpieczeństwa dzieci w środowisku online w Europie. Więcej informacji można znaleźć na stronie: www.eukidsonline.net
O Fundacji Orange
Fundacji Orange działa od 20 lat. W tym czasie w jej projektach edukacyjnych wzięło udział łącznie prawie 650 tys. dzieci, a ponad 93 tys. nauczycieli skorzystało ze wsparcia w rozwoju kompetencji cyfrowych niezbędnych w pracy z młodzieżą. Od roku 2025 kolejnych 11 tys. weźmie udział w szkoleniach o AI. Fundacja utworzyła 124 multimedialne świetlice w małych miastach i wsiach. Jest partnerem wielu działań i kampanii na rzecz bezpieczeństwa i higieny cyfrowej. Wydaje raporty i publikacje, poradniki oraz gotowe scenariusze zajęć edukacyjnych. Więcej na www.fundacja.orange.pl.
[1] Odpowiedzi: kilka razy dziennie